> ## Documentation Index
> Fetch the complete documentation index at: https://docs.apinizer.com/llms.txt
> Use this file to discover all available pages before exploring further.

# Endpoint

> Endpoint (Uç Nokta), API Proxy'de istemcilerden gelen isteklerin karşılandığı spesifik bir URL yoludur. Her endpoint, belirli bir HTTP method (GET, POST, PUT, DELETE vb.) ve path kombinasyonunu temsil eder. Endpoint'ler Client Route'un altında tanımlanır ve API Proxy'nin dış dünyaya açılan kapılarıdır. İstemciler bu endpoint'lere istek göndererek API'yi kullanırlar.

## Endpoint Özellikleri

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="Path" icon="route">
    Endpoint'in URL yolu. Örneğin: `/api/v1/products`
  </Card>

  <Card title="Method" icon="code">
    HTTP method. GET, POST, PUT, DELETE, PATCH vb.
  </Card>

  <Card title="Operation" icon="gear">
    Endpoint'in gerçekleştirdiği işlem. Örneğin: "Ürün listesi getir"
  </Card>

  <Card title="Backend Mapping" icon="arrow-right">
    Endpoint'in backend'deki karşılığı
  </Card>
</CardGroup>

## Endpoint İşleme Akışı

Aşağıdaki diyagram, endpoint'in istek ve yanıt akışında nasıl çalıştığını ve path rewriting işlemini gösterir:

```mermaid theme={null}
sequenceDiagram
    participant Client as 👤 İstemci
    participant Gateway as 🚪 API Gateway
    participant ClientRoute as 🔀 Client Route
    participant Endpoint as 📍 Endpoint
    participant Policies as 🛡️ Endpoint Politikaları
    participant PathRewrite as 🔄 Path Rewriting
    participant Routing as ⚙️ Routing Logic
    participant Upstream as 🎯 Upstream Target
    participant Backend as 🖥️ Backend API
    
    Client->>Gateway: HTTP İsteği<br/>GET /api/v1/products
    
    Note over Gateway: İstek Gateway'e Ulaştı
    
    Gateway->>ClientRoute: Client Route'a Yönlendir<br/>Path: /api/v1/*
    
    Note over ClientRoute: Client Route Değerlendirme<br/>Path, Host, Header, Method
    
    ClientRoute->>Endpoint: Uygun Endpoint Bulundu<br/>GET /api/v1/products
    
    Note over Endpoint: Endpoint İşleme Başladı
    
    Endpoint->>Policies: Endpoint Bazlı Politikalar<br/>Uygulanır
    
    Note over Policies: Endpoint Özel Politikalar:<br/>Güvenlik, Rate Limiting,<br/>Doğrulama, Dönüştürme
    
    Policies->>PathRewrite: Path Rewriting<br/>İşlemi
    
    Note over PathRewrite: Path Dönüşümü:<br/>Client Path: /api/v1/products<br/>↓ (Path Rewrite)<br/>Backend Path: /products<br/>veya<br/>Backend Path: /v2/products
    
    PathRewrite->>Routing: Dönüştürülmüş Path<br/>Routing Logic'e İletilir
    
    Note over Routing: Routing İşlemleri:<br/>Load Balancing<br/>Failover<br/>Path Rewrite Uygulanır
    
    Routing->>Upstream: Upstream Target Seçildi<br/>Backend Path ile
    
    Note over Upstream: Backend Mapping:<br/>Backend Path: /products<br/>Backend Method: GET
    
    Upstream->>Backend: İstek Backend'e İletilir<br/>GET http://backend:8080/products
    
    Backend->>Upstream: Yanıt Döner<br/>200 OK
    
    Upstream->>Routing: İşlenmiş Yanıt
    
    Routing->>Endpoint: Routing Tamamlandı
    
    Endpoint->>Policies: Post-flow Politikaları<br/>(Yanıt için)
    
    Policies->>ClientRoute: Endpoint İşleme Tamamlandı
    
    ClientRoute->>Gateway: İşlenmiş Yanıt
    
    Gateway->>Client: HTTP Yanıtı<br/>200 OK
    
    Note over Client,Gateway: İşlem Tamamlandı
    
    Note over PathRewrite,Backend: Path Rewriting:<br/>Client Path'i Backend Path'e<br/>Dönüştürür ve<br/>API Versiyonlama,<br/>Path Simplification<br/>Sağlar
```

## Endpoint Yapısı

Bir endpoint şu bilgileri içerir:

```
GET /api/v1/products
│   │   │  │
│   │   │  └─ Resource (Kaynak)
│   │   └─ Version (Versiyon)
│   └─ Base Path (Temel Yol)
└─ HTTP Method (HTTP Metodu)
```

### Örnek Endpoint'ler

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="GET /api/v1/products" icon="list">
    Ürün listesi getir
  </Card>

  <Card title="GET /api/v1/products/{id}" icon="eye">
    Tek ürün detayı getir
  </Card>

  <Card title="POST /api/v1/products" icon="plus">
    Yeni ürün oluştur
  </Card>

  <Card title="PUT /api/v1/products/{id}" icon="pencil">
    Ürün güncelle
  </Card>

  <Card title="DELETE /api/v1/products/{id}" icon="trash">
    Ürün sil
  </Card>
</CardGroup>

## Endpoint ve Client Route İlişkisi

Endpoint'ler Client Route'un altında tanımlanır:

```
Client Route: /api/v1/*
│
├─ GET /api/v1/products
├─ GET /api/v1/products/{id}
├─ POST /api/v1/products
├─ PUT /api/v1/products/{id}
└─ DELETE /api/v1/products/{id}
```

<Info>
  Client Route, endpoint'lerin üst seviye yapılandırmasıdır. Bir Client Route altında birden fazla endpoint tanımlanabilir. Endpoint'ler, Client Route'un path'i içinde spesifik path ve method kombinasyonlarıdır.
</Info>

## Endpoint Yapılandırması

Bir endpoint oluştururken şu bilgiler tanımlanır:

<AccordionGroup>
  <Accordion title="Temel Bilgiler">
    * **Path**: Endpoint'in URL yolu
    * **Method**: HTTP method (GET, POST, PUT, DELETE, vb.)
    * **Operation ID**: Endpoint'in benzersiz tanımlayıcısı
    * **Description**: Endpoint'in açıklaması
  </Accordion>

  <Accordion title="Parametreler">
    * **Query Parameters**: URL'deki query string parametreleri
    * **Path Parameters**: URL path'indeki dinamik parametreler (örn: `{id}`)
    * **Header Parameters**: HTTP header parametreleri
  </Accordion>

  <Accordion title="Request ve Response">
    * **Request Body**: İstek gövdesi şeması (JSON, XML, vb.)
    * **Response**: Yanıt şeması ve status code'ları
    * **Content-Type**: İstek ve yanıt içerik tipleri
  </Accordion>

  <Accordion title="Backend Mapping">
    * **Backend Path**: Backend'deki karşılık gelen path
    * **Backend Method**: Backend'deki HTTP method
    * **Path Rewrite**: Path dönüşüm kuralları
  </Accordion>
</AccordionGroup>

## Endpoint Türleri

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="REST Endpoint" icon="code">
    REST API'ler için endpoint'ler

    JSON formatında veri alışverişi. RESTful tasarım prensiplerine uygun endpoint'ler.
  </Card>

  <Card title="SOAP Endpoint" icon="file-code">
    SOAP Web Servisleri için endpoint'ler

    XML formatında veri alışverişi. WSDL tanımları ile yapılandırılır.
  </Card>

  <Card title="gRPC Endpoint" icon="network-wired">
    gRPC servisleri için endpoint'ler

    Protobuf formatında veri alışverişi. Yüksek performanslı RPC çağrıları.
  </Card>

  <Card title="WebSocket Endpoint" icon="globe">
    WebSocket bağlantıları için endpoint'ler

    Gerçek zamanlı iletişim. İki yönlü veri alışverişi sağlar.
  </Card>
</CardGroup>

## Endpoint ve Politika İlişkisi

Endpoint'lere özel politikalar uygulanabilir:

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="Endpoint Bazlı Güvenlik" icon="shield">
    Her endpoint için farklı güvenlik politikaları

    OAuth2, JWT, API Key gibi güvenlik mekanizmaları endpoint bazında yapılandırılabilir.
  </Card>

  <Card title="Endpoint Bazlı Rate Limiting" icon="gauge">
    Her endpoint için farklı rate limit

    Endpoint bazında istek sayısı ve bant genişliği limitleri tanımlanabilir.
  </Card>

  <Card title="Endpoint Bazlı Dönüştürme" icon="arrows-rotate">
    Her endpoint için farklı dönüştürme kuralları

    JSON ↔ XML dönüşümü, veri mapping ve transformation endpoint bazında yapılabilir.
  </Card>

  <Card title="Endpoint Bazlı Doğrulama" icon="check-circle">
    Her endpoint için farklı doğrulama kuralları

    Request/Response validation, schema doğrulama endpoint bazında yapılandırılabilir.
  </Card>
</CardGroup>

## Endpoint Versiyonlama

Endpoint'ler versiyonlanabilir:

<CardGroup cols={3}>
  <Card title="Version 1" icon="1">
    `/api/v1/products`

    İlk versiyon. Temel işlevsellik.
  </Card>

  <Card title="Version 2" icon="2">
    `/api/v2/products`

    Geliştirilmiş versiyon. Yeni özellikler.
  </Card>

  <Card title="Version 3" icon="3">
    `/api/v3/products`

    En son versiyon. Güncel API.
  </Card>
</CardGroup>

<AccordionGroup>
  <Accordion title="Geriye Dönük Uyumluluk">
    Geriye dönük uyumluluk korunur. Eski versiyonlar çalışmaya devam eder ve yeni versiyonlar eski versiyonları etkilemez.
  </Accordion>

  <Accordion title="Kademeli Geçiş">
    Kademeli geçiş yapılabilir. İstemciler kendi hızlarında yeni versiyona geçebilir.
  </Accordion>

  <Accordion title="Versiyon Yönetimi">
    Farklı versiyonlar farklı ortamlara deploy edilebilir ve aynı anda çalışabilir. Versiyonlama sayesinde API yaşam döngüsü yönetilebilir.
  </Accordion>
</AccordionGroup>

## Endpoint ve Routing İlişkisi

Endpoint'ler, Client Route ve Upstream Target arasında köprü görevi görür:

```
İstemci İsteği
   │
   ▼
Client Route (/api/v1/*)
   │
   ▼
Endpoint (GET /api/v1/products)
   │
   │ Routing Logic
   │ (Load Balancing, Failover)
   │
   ▼
Upstream Target (http://backend:8080/products)
   │
   ▼
Backend API
```

<Info>
  Endpoint, Client Route'dan gelen istekleri Upstream Target'a yönlendirirken, routing mantığı ve politikaları uygular.
</Info>

## Sonraki Adımlar

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="Client Route" icon="arrow-right" href="/tr/concepts/temel-kavramlar/client-route">
    Client Route kavramını öğrenin
  </Card>

  <Card title="Routing ve Upstream" icon="route" href="/tr/concepts/temel-kavramlar/routing-ve-upstream">
    Routing ve Upstream kavramlarını öğrenin
  </Card>

  <Card title="API Proxy Oluşturma" icon="plus" href="/tr/develop/api-proxy-olusturma/rest-api-proxy-olusturma">
    API Proxy oluşturma
  </Card>

  <Card title="Politikalar" icon="shield" href="/tr/concepts/temel-kavramlar/politika-nedir">
    Politika kavramını öğrenin
  </Card>
</CardGroup>