> ## Documentation Index
> Fetch the complete documentation index at: https://docs.apinizer.com/llms.txt
> Use this file to discover all available pages before exploring further.

# Environment Variable

> Environment Variable (Ortam Değişkeni), Apinizer API Management Platform'unda farklı ortamlarda (Development, Test, Production) farklı değerler kullanılması gereken yapılandırma bilgilerini merkezi olarak yönetmenizi sağlayan bir özelliktir. Şifrelenmiş veya şifrelenmemiş olarak saklanabilen, ortam veya proje seviyesinde tanımlanan değişkenlerdir. Bu özellik sayesinde aynı API Proxy yapılandırması farklı ortamlarda farklı backend adresleri, veritabanı bağlantı bilgileri, API anahtarları gibi değerleri dinamik olarak kullanabilir.

## Environment Variable Kavramı

Ortam değişkenleri, hassas bilgileri (şifreler, API anahtarları, sertifikalar) veya yapılandırma değerlerini güvenli bir şekilde saklamak için kullanılır. Apinizer'da ortam değişkenleri proje seviyesinde tanımlanır ve iki tipte olabilir:

* **Global (Tüm Ortamlar)**: Tüm ortamlarda aynı değeri kullanır
* **Environment-Specific (Ortam Özelinde)**: Her ortam için farklı değerler tanımlanabilir

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="Şifreleme Desteği" icon="lock">
    Hassas bilgiler şifrelenmiş olarak saklanabilir
  </Card>

  <Card title="Seviye Bazlı" icon="layer-group">
    Ortam veya proje seviyesinde tanımlanabilir
  </Card>

  <Card title="Güvenlik" icon="shield">
    Şifrelenmiş değişkenler güvenli bir şekilde saklanır
  </Card>

  <Card title="Yeniden Kullanım" icon="recycle">
    Birden fazla API Proxy veya Task Flow'da kullanılabilir
  </Card>
</CardGroup>

## Environment Variable Çözümleme Akışı

Aşağıdaki diyagram, environment variable'ların runtime'da nasıl çözümlendiğini ve environment'a göre değerlerin nasıl alındığını gösterir:

```mermaid theme={null}
sequenceDiagram
    participant Client as 👤 İstemci
    participant Gateway as 🚪 API Gateway
    participant Proxy as 🔀 API Proxy
    participant Config as ⚙️ Yapılandırma
    participant VarResolver as 🔍 Variable Resolver
    participant EnvStore as 📦 Environment Store
    participant ProjectStore as 📁 Project Store
    participant Decrypt as 🔐 Decryption
    participant Backend as 🖥️ Backend API
    
    Client->>Gateway: HTTP İsteği
    
    Gateway->>Proxy: İsteği API Proxy'ye Yönlendir<br/>(Environment: Production)
    
    Note over Proxy: Yapılandırma Okunuyor
    
    Proxy->>Config: Yapılandırmada Variable<br/>Kullanımı Tespit Edilir<br/>${BACKEND_URL}
    
    Config->>VarResolver: Variable Çözümleme<br/>İsteği
    
    Note over VarResolver: Environment Variable<br/>Çözümleme Başladı<br/>Variable: BACKEND_URL<br/>Environment: Production
    
    VarResolver->>EnvStore: 1️⃣ Environment-Level<br/>Encrypted Kontrolü
    
    alt Environment-Level Encrypted Bulundu
        EnvStore->>Decrypt: Şifrelenmiş Değer<br/>Çözülür
        Decrypt->>VarResolver: Değer Çözüldü<br/>prod-api.example.com
        VarResolver->>Config: ✅ Değer Döndü<br/>(En Yüksek Öncelik)
    else Environment-Level Encrypted Bulunamadı
        VarResolver->>EnvStore: 2️⃣ Environment-Level<br/>Unencrypted Kontrolü
        
        alt Environment-Level Unencrypted Bulundu
            EnvStore->>VarResolver: Değer Döndü<br/>prod-api.example.com
            VarResolver->>Config: ✅ Değer Döndü<br/>(İkinci Öncelik)
        else Environment-Level Unencrypted Bulunamadı
            VarResolver->>ProjectStore: 3️⃣ Project-Level<br/>Encrypted Kontrolü
            
            alt Project-Level Encrypted Bulundu
                ProjectStore->>Decrypt: Şifrelenmiş Değer<br/>Çözülür
                Decrypt->>VarResolver: Değer Çözüldü<br/>api.example.com
                VarResolver->>Config: ✅ Değer Döndü<br/>(Üçüncü Öncelik)
            else Project-Level Encrypted Bulunamadı
                VarResolver->>ProjectStore: 4️⃣ Project-Level<br/>Unencrypted Kontrolü
                
                alt Project-Level Unencrypted Bulundu
                    ProjectStore->>VarResolver: Değer Döndü<br/>api.example.com
                    VarResolver->>Config: ✅ Değer Döndü<br/>(En Düşük Öncelik)
                else Değişken Bulunamadı
                    VarResolver->>Config: ❌ Hata: Variable Bulunamadı
                end
            end
        end
    end
    
    Config->>Proxy: Yapılandırma Çözümlendi<br/>Backend URL: prod-api.example.com
    
    Note over Proxy: Çözümlenmiş Değerle<br/>İşlem Devam Ediyor
    
    Proxy->>Backend: İstek Backend'e İletilir<br/>https://prod-api.example.com/api/products
    
    Backend->>Proxy: Yanıt Döner<br/>200 OK
    
    Proxy->>Gateway: İşlenmiş Yanıt
    
    Gateway->>Client: HTTP Yanıtı<br/>200 OK
    
    Note over Client,Gateway: İşlem Tamamlandı
    
    Note over VarResolver,Decrypt: Öncelik Sırası:<br/>1. Environment-Level Encrypted<br/>2. Environment-Level Unencrypted<br/>3. Project-Level Encrypted<br/>4. Project-Level Unencrypted<br/><br/>Şifrelenmiş değerler<br/>runtime'da çözülür
```

## Environment Variable Türleri

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="Şifrelenmiş (Encrypted)" icon="lock">
    Hassas bilgiler için kullanılır

    Şifreler, API anahtarları, sertifikalar, token'lar gibi hassas bilgiler şifrelenmiş olarak saklanır.

    <Warning>
      **Önemli**: Şifrelenmiş değişkenler geri dönüştürülemez şekilde şifrelenir. Değerler sadece kullanım sırasında çözülür.
    </Warning>
  </Card>

  <Card title="Şifrelenmemiş (Unencrypted)" icon="unlock">
    Yapılandırma değerleri için kullanılır

    URL'ler, port numaraları, flag'ler ve diğer yapılandırma değerleri şifrelenmeden saklanır.
  </Card>
</CardGroup>

<AccordionGroup>
  <Accordion title="Şifrelenmiş Değişkenler">
    * **Şifreler**: Veritabanı şifreleri, API anahtarları
    * **Sertifikalar**: SSL/TLS sertifikaları
    * **Token'lar**: OAuth token'ları, JWT secret'ları
    * **Diğer Hassas Bilgiler**: Güvenlik gerektiren tüm değerler
  </Accordion>

  <Accordion title="Şifrelenmemiş Değişkenler">
    * **URL'ler**: Backend API URL'leri
    * **Port Numaraları**: Port değerleri
    * **Flag'ler**: Boolean değerler
    * **Diğer Yapılandırmalar**: Genel yapılandırma değerleri
  </Accordion>
</AccordionGroup>

## Environment Variable Seviyeleri

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="Environment-Level (Ortam Seviyesi)" icon="server">
    Belirli bir ortamda (Environment) geçerlidir

    O ortamdaki tüm API Proxy'ler ve Task Flow'lar tarafından kullanılabilir. Proje seviyesi değişkenlerden daha yüksek önceliğe sahiptir.
  </Card>

  <Card title="Project-Level (Proje Seviyesi)" icon="folder">
    Belirli bir projede (Project) geçerlidir

    O projedeki tüm API Proxy'ler ve Task Flow'lar tarafından kullanılabilir. Ortam seviyesi değişkenlerden daha düşük önceliğe sahiptir.
  </Card>
</CardGroup>

<AccordionGroup>
  <Accordion title="Environment-Level Kullanım Senaryoları">
    * Ortam bazlı backend URL'leri
    * Ortam bazlı API anahtarları
    * Ortam bazlı yapılandırma değerleri
    * Ortam bazlı veritabanı bağlantı bilgileri
  </Accordion>

  <Accordion title="Project-Level Kullanım Senaryoları">
    * Proje bazlı yapılandırma değerleri
    * Proje bazlı API anahtarları
    * Proje bazlı genel ayarlar
    * Proje bazlı ortak değerler
  </Accordion>
</AccordionGroup>

## Environment Variable Öncelik Sırası

Değişken çözümleme sırası (yüksekten düşüğe):

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="1. Environment-Level Encrypted" icon="lock" color="#e74c3c">
    En yüksek öncelik

    Ortam seviyesinde şifrelenmiş değişkenler.
  </Card>

  <Card title="2. Environment-Level Unencrypted" icon="unlock" color="#f39c12">
    İkinci öncelik

    Ortam seviyesinde şifrelenmemiş değişkenler.
  </Card>

  <Card title="3. Project-Level Encrypted" icon="lock" color="#3498db">
    Üçüncü öncelik

    Proje seviyesinde şifrelenmiş değişkenler.
  </Card>

  <Card title="4. Project-Level Unencrypted" icon="unlock" color="#95a5a6">
    En düşük öncelik

    Proje seviyesinde şifrelenmemiş değişkenler.
  </Card>
</CardGroup>

<Info>
  **Not**: Aynı isimde bir değişken hem ortam hem de proje seviyesinde tanımlıysa, ortam seviyesindeki değişken kullanılır.
</Info>

## Çalışma Mantığı

<CardGroup cols={3}>
  <Card title="1. Tanımlama" icon="plus-circle">
    Ortam değişkenleri proje seviyesinde tanımlanır

    * **Global**: Tüm ortamlarda aynı değer
    * **Environment-Specific**: Her ortam için farklı değer
  </Card>

  <Card title="2. Kullanım" icon="code">
    Yapılandırma alanlarında `${variableName}` formatında kullanılır

    * Backend adresi: `${BACKEND_URL}`
    * Veritabanı: `jdbc:mysql://${DB_HOST}:${DB_PORT}/${DB_NAME}`
    * API anahtarı: `${API_KEY}`
  </Card>

  <Card title="3. Runtime Çözümleme" icon="play">
    API Proxy çalışırken otomatik çözümlenir

    * Değişken ifadeleri tespit edilir
    * Ortam değeri alınır
    * Secret'lar decrypt edilir
    * Gerçek değerle değiştirilir
  </Card>
</CardGroup>

<AccordionGroup>
  <Accordion title="Örnek Senaryo">
    **Yapılandırma:**

    * Development: `BACKEND_URL = dev-api.example.com`
    * Production: `BACKEND_URL = api.example.com`
    * Yapılandırmada: `${BACKEND_URL}`

    **Runtime Sonuçları:**

    * Development ortamında: `dev-api.example.com`
    * Production ortamında: `api.example.com`
  </Accordion>
</AccordionGroup>

## Environment Variable Kullanım Formatı

Ortam değişkenleri, yapılandırma alanlarında özel bir format kullanılarak referans edilir.

### Format Yapısı

| Format                             | Açıklama               | Örnek                                           |
| ---------------------------------- | ---------------------- | ----------------------------------------------- |
| `${variableName}`                  | Temel kullanım formatı | `${BACKEND_URL}`                                |
| `text${variableName}`              | Metin ile birleştirme  | `https://${API_HOST}`                           |
| `${variableName}text`              | Metin ile birleştirme  | `${API_PORT}/api`                               |
| `text${variable1}text${variable2}` | Birden fazla değişken  | `jdbc:mysql://${DB_HOST}:${DB_PORT}/${DB_NAME}` |

### Format Kuralları

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="Başlangıç Karakteri" icon="arrow-right">
    `${` ile başlamalıdır
  </Card>

  <Card title="Bitiş Karakteri" icon="arrow-left">
    `}` ile bitmelidir
  </Card>

  <Card title="Değişken Adı" icon="tag">
    Ortada değişken adı yer alır (boşluk olmadan)
  </Card>

  <Card title="Büyük/Küçük Harf" icon="text-height">
    Değişken adı büyük/küçük harf duyarlıdır
  </Card>
</CardGroup>

## Environment Variable Kullanım Yerleri

Ortam değişkenleri Apinizer platformunda çeşitli yapılandırma alanlarında kullanılabilir. **Environment Variable Seçim Dialog'u** sadece belirli alanlarda mevcuttur.

<CardGroup cols={3}>
  <Card title="API Proxy - Routing" icon="route">
    Upstream Routing adresleri

    **Konum:** API Proxy > Upstream/Routing Tab > Define Address(es)

    Backend API adreslerinde ortam bazlı yönlendirme için kullanılır.
  </Card>

  <Card title="Database Connection" icon="database">
    Veritabanı bağlantı yapılandırması

    **Konum:** Administration > Connection Management > Database Connection Pool

    JDBC URL, Username, Password alanlarında ortam bazlı yönetim.
  </Card>

  <Card title="LDAP Connection" icon="users">
    LDAP bağlantı yapılandırması

    **Konum:** Administration > Connection Management > LDAP Connection Pool

    LDAP URL, Bind DN, Bind Password alanlarında ortam bazlı yönetim.
  </Card>
</CardGroup>

<AccordionGroup>
  <Accordion title="API Proxy - Routing Detayları">
    | Özellik      | Açıklama                                                       |
    | ------------ | -------------------------------------------------------------- |
    | **Konum**    | API Proxy > Upstream/Routing Tab > Define Address(es)          |
    | **Alan**     | Backend API adresi input alanı                                 |
    | **Kullanım** | Backend API adreslerinde ortam bazlı yönlendirme               |
    | **Erişim**   | Adres input alanının sağındaki liste ikonu butonuna tıklanarak |

    **Kullanım Senaryosu:** Farklı ortamlarda farklı backend adresleri kullanmak için
  </Accordion>

  <Accordion title="Database Connection Detayları">
    | Özellik              | Açıklama                                                        |
    | -------------------- | --------------------------------------------------------------- |
    | **Konum**            | Administration > Connection Management > Connection Pool Def DB |
    | **Alanlar**          | JDBC URL, Username, Password                                    |
    | **Kullanım**         | Veritabanı bağlantı bilgilerinde ortam bazlı yönetim            |
    | **Dialog Erişimi**   | Her alanın sağındaki liste ikonu butonuna tıklanarak            |
    | **Secret Kullanımı** | Password alanı mutlaka secret olarak işaretlenmelidir           |

    **Kullanım Senaryosu:** Farklı ortamlarda farklı veritabanı bağlantı bilgileri kullanmak için
  </Accordion>

  <Accordion title="LDAP Connection Detayları">
    | Özellik              | Açıklama                                                          |
    | -------------------- | ----------------------------------------------------------------- |
    | **Konum**            | Administration > Connection Management > Connection Pool Def LDAP |
    | **Alanlar**          | LDAP URL, Bind DN, Bind Password                                  |
    | **Kullanım**         | LDAP bağlantı bilgilerinde ortam bazlı yönetim                    |
    | **Dialog Erişimi**   | Her alanın sağındaki liste ikonu butonuna tıklanarak              |
    | **Secret Kullanımı** | Bind Password mutlaka secret olarak işaretlenmelidir              |

    **Kullanım Senaryosu:** Farklı ortamlarda farklı LDAP bağlantı bilgileri kullanmak için
  </Accordion>
</AccordionGroup>

## Kullanım Senaryoları ve Örnekler

<AccordionGroup>
  <Accordion title="Backend API Adresi Yönetimi">
    **Problem:** Farklı ortamlarda farklı backend API adresleri kullanılıyor.

    **Çözüm:**

    **Ortam Değişkeni Oluşturma:**

    * Key Name: `BACKEND_API_URL`
    * Type: Environment-Specific
    * Development: `https://dev-api.example.com`
    * Test: `https://test-api.example.com`
    * Production: `https://api.example.com`

    **Routing'de Kullanım:**

    * Address: `${BACKEND_API_URL}`

    **Sonuç:**

    * Development ortamında istekler `https://dev-api.example.com` adresine gider
    * Test ortamında istekler `https://test-api.example.com` adresine gider
    * Production ortamında istekler `https://api.example.com` adresine gider
  </Accordion>

  <Accordion title="Veritabanı Bağlantı Yönetimi">
    **Problem:** Her ortamda farklı veritabanı kullanılıyor.

    **Çözüm:**

    **Ortam Değişkenleri:**

    * `DB_HOST`: Development=`dev-db.example.com`, Production=`prod-db.example.com`
    * `DB_PORT`: Global=`3306`
    * `DB_NAME`: Development=`dev_db`, Production=`prod_db`
    * `DB_USER`: Development=`dev_user`, Production=`prod_user`
    * `DB_PASSWORD`: Development=`dev_pass`, Production=`prod_pass` (Secret)

    **Connector'da Kullanım:**

    * Connection String: `jdbc:mysql://${DB_HOST}:${DB_PORT}/${DB_NAME}`
    * Username: `${DB_USER}`
    * Password: `${DB_PASSWORD}`

    **Sonuç:**

    * Development: `jdbc:mysql://dev-db.example.com:3306/dev_db`
    * Production: `jdbc:mysql://prod-db.example.com:3306/prod_db`
  </Accordion>

  <Accordion title="API Anahtarı Yönetimi">
    **Problem:** Dış servisler için farklı API anahtarları kullanılıyor.

    **Çözüm:**

    **Ortam Değişkeni:**

    * Key Name: `EXTERNAL_SERVICE_API_KEY`
    * Type: Environment-Specific
    * Development: `dev-key-abc123` (Secret)
    * Production: `prod-key-xyz789` (Secret)

    **Policy'de Kullanım:**

    * Header Name: `X-API-Key`
    * Header Value: `${EXTERNAL_SERVICE_API_KEY}`

    **Sonuç:**

    * Development: `X-API-Key: dev-key-abc123`
    * Production: `X-API-Key: prod-key-xyz789`
  </Accordion>
</AccordionGroup>

## Environment Variable Oluşturma

Ortam değişkeni oluşturma adımları:

<AccordionGroup>
  <Accordion title="Adım 1: Yeni Ortam Değişkeni Ekleme">
    * **Ortam Değişkenleri** sayfasına gidin
    * Sağ üst köşedeki **"Oluştur" (Create)** butonuna tıklayın
    * Ortam Değişkeni düzenleme penceresi açılır
  </Accordion>

  <Accordion title="Adım 2: Temel Bilgileri Girme">
    * **Key Name (Değişken Adı)**:
      * Zorunlu alan
      * Proje içinde benzersiz olmalıdır
      * İsim kontrolü otomatik yapılır
      * Geçerli isim: Yeşil onay işareti
      * Mevcut isim: Kırmızı uyarı işareti

    * \*\*Açıklama \*\*:
      * İsteğe bağlı alan
      * Değişkenin ne için kullanıldığını açıklar
  </Accordion>

  <Accordion title="Adım 3: Tip Seçimi">
    * **Environment-Specific (Ortam Özelinde)**:
      * Her ortam için farklı değer tanımlanabilir
      * Yeni kayıt oluştururken seçilir
      * Kayıt oluşturulduktan sonra değiştirilemez

    * **Global (Tüm Ortamlar)**:
      * Tüm ortamlarda aynı değer kullanılır
      * Yeni kayıt oluştururken seçilir
      * Kayıt oluşturulduktan sonra değiştirilemez

    <Info>
      **Önemli**: Tip seçimi sadece yeni kayıt oluştururken yapılabilir. Mevcut kayıtların tipi değiştirilemez.
    </Info>
  </Accordion>

  <Accordion title="Adım 4: Değer Tanımlama">
    **Environment-Specific Değişkenler İçin:**

    * **Ortam Ekleme**: "Ortam Ekle" butonuna tıklayarak yeni ortam ekleyin
    * **Ortam Seçimi**: Her değer için bir ortam seçin
      * Mevcut ortamlar listeden seçilir
      * "Custom..." seçeneği ile özel ortam adı girilebilir
    * **Değer Girme**: Her ortam için değer girin
    * **Secret Ayarlama**: Hassas bilgiler için "Secret" checkbox'ını işaretleyin
      * Secret değerler kaydedildikten sonra maskelenir (`***********`)
      * Secret değerler şifrelenerek saklanır
      * Güncelleme sırasında değer değiştirilmemişse mevcut değer korunur

    **Global Değişkenler İçin:**

    * **Global Değer**: Tek bir değer girin (tüm ortamlar için geçerli)
    * **Secret Ayarlama**: Hassas bilgiler için "Secret" checkbox'ını işaretleyin
  </Accordion>

  <Accordion title="Adım 5: Kaydetme ve Deployment">
    * **Form Kontrolü**: Tüm zorunlu alanlar doldurulmalı ve isim geçerli olmalı
    * **"Kaydet ve Deploy"** butonuna tıklayın
    * **Onay Dialog'u**:
      * Değişken adını tekrar girmeniz istenir (güvenlik için)
      * Etkilenecek bileşenler listelenir:
        * API Proxy Routing ayarları
        * Policy Configuration ayarları
        * Connector ayarları
        * Diğer yapılandırma ayarları
    * **Deployment Sonucu**:
      * Tüm çalışan ortamlara (Environments) otomatik olarak deploy edilir
      * Deployment sonuçları gösterilir

    <Warning>
      **Önemli**: Secret olarak işaretlenen değerler kaydedildikten sonra bir daha görüntülenemez.
    </Warning>
  </Accordion>
</AccordionGroup>

## Environment Variable Düzenleme

### Düzenleme Modal'ının Açılması

Düzenleme modal'ı aşağıdaki yollarla açılabilir:

| Yöntem                | Açıklama                               |
| --------------------- | -------------------------------------- |
| **Liste'den Tıklama** | Ortam değişkeni adına tıklanır         |
| **Menü'den Seçim**    | Satır sonundaki menüden "Edit" seçilir |

### Düzenleme Modal'ındaki Farklılıklar

| Özellik             | Yeni Kayıt                 | Düzenleme                           |
| ------------------- | -------------------------- | ----------------------------------- |
| **Modal Başlığı**   | "Add Environment Variable" | "Edit Environment Variable"         |
| **Type Seçimi**     | Aktif (değiştirilebilir)   | Pasif (değiştirilemez)              |
| **Secret Değerler** | Normal görünür             | Maskelenmiş görünür (`***********`) |
| **Secret Checkbox** | Aktif                      | Kaydedilmiş secret'lar için pasif   |

## Best Practices

<AccordionGroup>
  <Accordion title="Güvenlik">
    * Hassas bilgileri mutlaka şifrelenmiş olarak saklayın
    * Şifreler, API anahtarları, sertifikalar için encrypted kullanın
    * Düzenli olarak şifreleri değiştirin
  </Accordion>

  <Accordion title="Organizasyon">
    * Değişken isimlerini tutarlı bir şekilde adlandırın
    * Ortam ve proje seviyesi değişkenleri doğru şekilde ayırın
    * Dokümantasyon oluşturun
  </Accordion>

  <Accordion title="Yönetim">
    * Kullanılmayan değişkenleri temizleyin
    * Değişken kullanımını düzenli olarak gözden geçirin
    * Versiyon kontrolü yapın
  </Accordion>
</AccordionGroup>

## Sonraki Adımlar

<CardGroup cols={2}>
  <Card title="Variable" icon="code" href="/tr/concepts/temel-kavramlar/variable">
    Variable kavramını öğrenin
  </Card>

  <Card title="Environment Variables" icon="gear" href="/tr/develop/environment-variables">
    Environment Variables yönetimi
  </Card>

  <Card title="Secret Manager" icon="lock" href="/tr/admin/secrets-management/sertifikalar">
    Secret Manager kullanımı
  </Card>

  <Card title="API Proxy Yapılandırması" icon="network-wired" href="/tr/develop/api-proxy-konfigurasyonu/settings">
    API Proxy yapılandırması
  </Card>
</CardGroup>