> ## Documentation Index
> Fetch the complete documentation index at: https://docs.apinizer.com/llms.txt
> Use this file to discover all available pages before exploring further.
# İş Kuralı
> İstek akışındaki değişkenleri ardışık aksiyonlarla iş kurallarına göre dönüştürebilirsiniz. Koşullu mantık, değişken atama ve veri manipülasyonu işlemlerini gerçekleştirebilirsiniz
Bu doküman spesifik bir politikanın detaylı kullanımını anlatır. Eğer Apinizer politika yapısını ilk kez kullanıyorsanız veya politikaların genel çalışma prensiplerini öğrenmek istiyorsanız, öncelikle [Politika Nedir?](/tr/concepts/temel-kavramlar/politika-nedir) sayfasını okumanızı öneririz.
## Genel Bakış
### Amacı Nedir?
* İstek veya yanıt üzerindeki verileri aksiyon zinciriyle iş kurallarına göre dönüştürerek tutarlı hale getirmek.
* Farklı veri kaynaklarından gelen içerikleri normalize ederek API Proxy (API Vekil Sunucusu) akışında bütünlük sağlamak.
* Koşullara bağlı kural yürütme ile sadece belirli endpoint akışlarında iş mantığı uygulamak.
* Maskelenmesi veya çıkarılması gereken hassas alanları politika seviyesinde kontrol altında tutmak.
### Çalışma Prensibi
1. **İstek Gelişi**: API Gateway'e gelen her HTTP/HTTPS isteği için, istemin kaynak IP adresi tespit edilir.
2. **Politika Kontrolü**: İş Kuralı politikası aktif ise, sistem aşağıdaki sırayla kontrol yapar:
* Condition (koşul) tanımlı mı? Varsa koşul sağlanıyor mu?
* Politika aktif mi (active=true)?
* Variable kullanılıyor mu yoksa Apinizer default mı?
3. **Aksiyon Zinciri Çalıştırma**: Aksiyon listesi sırasıyla değerlendirilir; her aksiyon seçilen veri tipine göre (numeric/string/temporal) operatörler uygular, gerekirse JWT claim çıkarır veya JSON/XML dönüşümü yapar.
4. **Karar Verme**:
* **Eşleşme Var**: Tüm aksiyonlar uygulanır; isteğin payload'ı, header'ı veya değişkenleri güncellenir.
* **Eşleşme Yok**: Politika atlanır; istek mevcut haliyle akışta ilerler.
5. **Hata İşleme**: Politika kuralına uymayan istekler için özelleştirilebilir HTTP durum kodu ve hata mesajı döndürülür.
## Özellikler ve Yetenekler
### Temel Özellikler
* **Aksiyon Zinciri Yönetimi**: Ekle, Değiştir, Sil, Durdur gibi aksiyon tipleriyle istekteki değişkenler üzerinde sıralı işlemler tanımlanır.
* **Veri Tipi Bazlı Operatör Desteği**: Numeric, String ve Temporal veri tipleri için farklı operatörler (ör. Alt Dize, Tarih Ekle, Çarpma) seçilebilir.
* **Gelişmiş Dönüşüm Yeteneği**: JSON↔XML dönüşümleri, XSLT/JOLT tabanlı manipülasyonlar ve URL encode/decode işlemleri aksiyon kapsamında yapılır.
* **Aktif/Pasif Durum Kontrolü**: Politikanın aktif veya pasif durumunu kolayca değiştirme (active/passive toggle). Pasif durumda politika uygulanmaz ancak yapılandırması saklanır.
* **Koşul Bazlı Uygulama**: Query Builder ile karmaşık koşullar oluşturarak politikanın ne zaman uygulanacağını belirleme (örn: sadece belirli endpoint'lere veya header değerlerine göre).
### İleri Düzey Özellikler
* **JWT Claim Çıkarma**: JWT Header Claim Çıkarma ve JWT Body Claim Çıkarma operatörleri ile JWT içerikleri değişkenlere alınabilir.
* **Değişken Yönetimi Entegrasyonu**: Kaynak ve hedef olarak proje değişkenleri seçilebilir, ihtiyaç halinde diyalog ekranından güncellenebilir.
* **Dönüşüm Profil Ayarları**: JSON2XML/XML2JSON dönüşümlerinde null, boş ve array davranışları ince ayarla yönetilir.
* **Export/Import Özelliği**: Politika yapılandırmasını ZIP dosyası olarak export etme. Farklı ortamlara (Development, Test, Production) import etme. Versiyon kontrolü ve yedekleme imkanı.
* **Policy Group ve Proxy Group Desteği**: Birden fazla politikayı Policy Group içinde yönetme. Proxy Group'lara toplu politika atama. Merkezi güncelleme ve deploy işlemleri.
* **Deploy ve Versiyonlama**: Politika değişikliklerini canlı ortama deploy etme. Hangi API Proxy'lerde kullanıldığını görme (Policy Usage). Proxy Group ve Policy Group kullanım raporları.
## Kullanım Senaryoları
| Senaryo | Durum | Çözüm (Politika Uygulaması) | Beklenen Davranış / Sonuç |
| --------------------------- | ---------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------- |
| JWT Claim Zenginleştirme | Kimlik doğrulaması sonrası kullanıcı rolü header'a taşınmak isteniyor. | Action List: `sourceDataType=Metin`, `operator=JWT Body Claim Çıkarma`, `targetVar=X-User-Role`. | Header'a role değeri eklenir, backend ek sorgu yapmaz. |
| Kredi Kartı Maskeleme | Loglara tam kart numarası düşüyor. | Action List: `operator=Maskeleme`, `maskFrom=6`, `maskTo=12`. | Kart numarası maskelenerek hassas veri korunur. |
| Tarih Normalizasyonu | Farklı formatlarda tarih alınan endpoint'ler var. | Action List: `sourceDataType=Tarih/Zaman`, `operator=Tarih Ekle` (0 gün), `format=yyyy-MM-dd`. | Tüm tarihler standart formata çevrilir. |
| XML → JSON Dönüşümü | Legacy servis XML döndürüyor, microservice JSON bekliyor. | Action List: `operator=Dönüştür`, `transformationContentType=XML'den JSON'a`, `unwrapElement=true`. | Yanıt JSON formatında yeniden yazılır |
| Değer Doğrulama ve Durdurma | Hatalı değerde isteğin devam etmemesi gerekiyor. | İlk aksiyon: şart kontrolü, ikinci aksiyon: `actionType=Durdur`, custom error message. | Kural ihlalinde akış durur ve özel hata döner. |
| Çoklu Değişken Birleştirme | Farklı header'lardan veri toplanıp yeni payload alanı oluşturulacak. | Action List: `operator=Birleştir` ile kaynak header değerleri toplanır, `targetValSource=Değişken`. | Yeni alan oluşturulur, downstream servis karmaşık işlem yapmaz. |
## Politika Parametrelerini Yapılandırma
Bu bölümde yeni bir **Business Rule** politikası oluşturabilir ya da mevcut politika parametrelerini yapılandırarak erişim kurallarını belirleyebilirsiniz.
### Yeni İş Kuralı Politikası Oluşturma
**Policy Definitions** (Politika Tanımları) bölümünde yeni aksiyon eklemek veya tür seçmek için **Actions** açılır menüsü kullanılır. Bu menüden şu eylem tiplerinden biri seçilir:
| Eylem | Açıklama |
| ---------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Add** | İstek/yanıta yeni değişken veya değer ekler. Injection Target (hedef değişken) zorunludur. |
| **Modify** | Mevcut bir değişkenin veya alanın değerini günceller (maskeleme, dönüşüm, JWT claim çıkarma vb.). |
| **Delete** | Belirtilen değişkeni veya alanı mesajdan kaldırır. |
| **Stop** | Akışı durdurur ve özel hata mesajı döndürür. |
Seçilen eylem tipine göre **Action Definition - Add** veya **Action Definition - Modify** modal penceresi açılır; burada Injection Target ve Conditions tanımlanır.
#### Yapılandırma Adımları
| Adım | Açıklama / İşlem |
| --------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Adım 1: Oluşturma Sayfasına Gitme** | - Sol menüden **Development → Global Settings → Global Policies → Business Rule** bölümüne gidin.
- Sağ üstteki **\[+ Create]** butonuna tıklayın. |
| **Adım 2: Temel Bilgileri Girme** | **Policy Status (Politika Durumu):** Aktif/Pasif durumu gösterir. Yeni politikalar varsayılan olarak aktiftir.
**Name (İsim) Zorunlu:**
Örnek: `Production_BusinessRule`
- Benzersiz isim girin, boşlukla başlamaz.
- Sistem otomatik kontrol eder: Yeşil tik: kullanılabilir Kırmızı çarpı: mevcut isim.
**Description (Açıklama):**
Örnek: "Prod ortamında istek akışındaki değişkenleri iş kurallarına göre dönüştürür."
- Maks. 1000 karakter.
- Politikanın amacını açıklayın. |
| **Adım 3: Variable Kullanımı** | - Sayfanın üst kısmındaki işlem butonları alanında, **\[\<> Variable]** butonunu kullanarak dinamik değer seçebilirsiniz.
- Context/global variable ifadeleri sayesinde politika parametrelerini sabit değer yerine değişken tabanlı yönetebilirsiniz.
- Bu kullanım, değişen değerlerde manuel güncelleme ihtiyacını azaltır ve operasyonel kolaylık sağlar.
- Detaylı bilgi için [Dinamik Değişkenler](/tr/concepts/temel-kavramlar/dinamik-degiskenler) sayfasını inceleyebilirsiniz. |
| **Adım 4: Aksiyon Zincirini Tanımlama** | - **Policy Definitions** bölümünde **Actions** açılır menüsünden **Add**, **Modify**, **Delete** veya **Stop** seçin.
- Açılan diyalogda Action Type, Source Data Type (Sayısal/Metin/Tarih-Zaman) ve operatörü (örn. Alt Dize, Tarih Ekle, JWT Body Claim Çıkarma) seçip parametrelerini doldurun. |
| **Adım 5: Kaynak ve Hedef Seçimi (Varsa)** | - Kaynak değer için **Source Variable** veya literal değer girin.
- Hedefte **Target Variable** ya da **Target Value** kullanın.
- Variable diyaloglarını açarak proje değişkenlerini oluşturup bağlayın. İş Kuralı aksiyon tipi eklerken değişken tipi seçimi ve oluşturma akışı kullanıcı deneyimi iyileştirmesi ile daha net ve akıcı hale getirilmiştir. |
| **Adım 6: Koşul Tanımlama (İsteğe Bağlı)** | - **Condition** sekmesine geçin.
- Koşullar, politikanın hangi durumda aktif olacağını belirler.
**Örnekler:**
- Ortam bazlı: `Header = X-Environment, Operator = Equals, Value = production`
- API Key bazlı: `Header = X-API-Key, Starts With = PROD-`
- Endpoint bazlı: `Path = /api/admin/*`
Koşul tanımlamazsa politika her zaman aktif
Detaylar için bakabilirsiniz: [Koşullar (Conditions)](/tr/concepts/temel-kavramlar/politika-nedir#koşullar) |
| **Adım 7: Hata Mesajı Özelleştirme (İsteğe Bağlı)** | - **Error Message Customization** sekmesine gidin.
- Erişim reddedildiğinde veya Durdur aksiyonunda dönecek mesajı özelleştirin.
- **Şablon tabanlı (dinamik) hata mesajı** kullanarak `#{error.defaultErrorCode}`, `#{request.uri}`, `#{dateTime.formattedText}`, `#{message.correlationId}` gibi yer tutucılarla istek ve hata bilgilerini mesaja dahil edebilirsiniz. Detay için [Politika Nedir? – Şablon Tabanlı Hata Mesajları](/tr/concepts/temel-kavramlar/politika-nedir#şablon-tabanlı-dinamik-hata-mesajları) bölümüne bakın.
**Varsayılan:**
`{ "statusCode": 403, "message": "[Default hata mesajı]" }`
**Özel (şablon örneği):**
`Hata Kodu: #{error.defaultErrorCode}, Zaman: #{dateTime.formattedText}, İstek ID: #{message.correlationId}` |
| **Adım 8: Kaydetme** | - Sağ üstteki **\[Save]** butonuna tıklayın.
**Kontrol Listesi:**
- Benzersiz isim
- Zorunlu alanlar dolu
- En az bir aksiyon mevcut
**Sonuç:**
- Politika listeye eklenir.
- API'lere bağlanabilir.
- Global politikaysa otomatik uygulanır. |
**Koşullar** ve **Hata Mesajı Özelleştirme** panellerinin açıklaması için [Politika Nedir?](/tr/concepts/temel-kavramlar/politika-nedir) sayfasındaki [Koşullar](/tr/concepts/temel-kavramlar/politika-nedir#koşullar) ve [Hata Mesajı Özelleştirme (Error Message Customization)](/tr/concepts/temel-kavramlar/politika-nedir#hata-mesajı-özelleştirme-error-message-customization) bölümlerini inceleyebilirsiniz.
Hata mesajı yapılandırmasının tüm katmanları, öncelik sırası ve senaryo örnekleri için [Hata Mesajı Yapılandırma Rehberi](/tr/concepts/temel-kavramlar/hata-mesaji-yapilandirma) sayfasına bakın.
## Politikayı Silme
Bu politikanın silme adımları ve kullanımdayken uygulanacak işlemler için [Politika Yönetimi](/tr/develop/api-proxy-konfigurasyonu/politika-yonetimi) sayfasındaki [Akıştan Politika Kaldırma](/tr/develop/api-proxy-konfigurasyonu/politika-yonetimi#akıştan-politika-kaldırma) bölümüne bakabilirsiniz.
## Politikayı Dışa/İçe Aktarma
Bu politikanın dışa aktarma (Export) ve içe aktarma (Import) adımları için [Export/Import](/tr/admin/secrets-management/export-import) sayfasına bakabilirsiniz.
## Politikayı API'ye Bağlama
Bu politikanın API'lere nasıl bağlanacağına ilişkin süreç için [Politika Yönetimi](/tr/develop/api-proxy-konfigurasyonu/politika-yonetimi) sayfasındaki [Politikayı API'ye Bağlama](/tr/develop/api-proxy-konfigurasyonu/politika-yonetimi#akisa-politika-ekleme) bölümüne bakabilirsiniz.
## İleri Düzey Özellikler
| Özellik | Açıklama ve Kullanım Adımları |
| ----------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **JWT Claim Çıkarma Zinciri** | - Action Type olarak Değiştir seçin.
- Source Data Type = Metin, Operator = JWT Body Claim Çıkarma belirleyin.
- `claimJsonPath` alanına istenen claim'i girin, target variable seçin ve kaydedin. |
| **XML2JSON Dönüşüm Profili** | - Dönüştür operatörünü seçin ve `transformationContentType=XML'den JSON'a` yapın.
- `xmlToJsonIgnoreNull` ve `xmlToJsonIgnoreEmpty` seçeneklerini ihtiyaca göre işaretleyin.
- Sonuç JSON'un hedef değişkene aktarılacağını doğrulayın. |
| **Koşullu Durdur Aksiyonu** | - Query Builder'da istenen kural koşulunu tanımlayın.
- Action List'e Durdur tipinde aksiyon ekleyin ve özel hata mesajı seçin.
- Önceki aksiyonların koşulu sağladığında Durdur aksiyonunun devreye girdiğini test edin. |
## Best Practices
### Yapılması Gerekenler ve En İyi Uygulamalar
| Kategori | Açıklama / Öneriler |
| ---------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Aksiyon Zinciri Tasarımı** | **Kötü:** Tüm iş kurallarını tek aksiyonda toplamak.
**İyi:** Her kuralı ayrı aksiyon olarak tanımlamak.
**En İyi:** Mantıksal olarak gruplanmış aksiyonları sıraya koyup gerekirse Durdur aksiyonu ile bölmek. |
| **Değişken Yönetimi** | **Kötü:** Literal değerlerle çalışıp değişken kullanmamak.
**İyi:** Ortak değerleri proje değişkenlerinden okumak.
**En İyi:** Değişken diyaloğuyla versiyonlanan değişkenler oluşturup hedefleri standardize etmek. |
| **Hata Mesajı Yapısı** | **Kötü:** Genel hata mesajı bırakmak.
**İyi:** Kullanıcıya yönlendirici mesaj yazmak.
**En İyi:** Hata mesajını kod, mesaj ve debug-friendly context ile özelleştirmek. |
| **Koşul Yönetimi** | **Kötü:** Koşulları boş bırakarak her istekte politika çalıştırmak.
**İyi:** Endpoint veya header bazlı filtrelemek.
**En İyi:** Environment, kullanıcı segmenti ve metod bilgilerini kombine ederek Query Builder kullanmak. |
| **Ortamlar Arası Taşıma** | **Kötü:** Canlı Ortamda direkt düzenleme yapmak.
**İyi:** Test ortamında düzenleyip export etmek.
**En İyi:** ZIP export-import ile sürüm kontrolü yapıp değişiklikleri pipeline üzerinden deploy etmek. |
### Güvenlik En İyi Uygulamaları
| Güvenlik Alanı | Açıklama / Uyarılar |
| ---------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **JWT Claim Yönetimi** | Claim çıkarırken sadece ihtiyaç duyulan alanları alın, yetkili olmayan bilgileri maskeleyin. |
| **Veri Maskeleme** | Kişisel verileri Maskeleme veya Alt Dize ile kısaltın, loglara hassas veri düşmesini engelleyin. |
| **Hata Mesajı Kontrolü** | Üretimde hata mesajlarına iç sistem detaylarını koymayın. Genel ama yönlendirici mesaj yazın. |
| **Global Politika Güncellemeleri** | Global politikayı güncellemeden önce kullanım listesini inceleyin, gerekiyorsa localize edin. |
| **Değişken Yetkilendirmesi** | Target variable olarak sadece yetkili kullanıcıların eriştiği değişkenleri seçin, izinleri kontrol edin. |
### Kaçınılması Gerekenler
| Kategori | Açıklama / Uyarılar |
| ---------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Boş Aksiyon Listesi** | **Neden kaçınılmalı:** Politika kaydedilse bile hiçbir işlem yapılmaz, beklenen iş akışı bozulur.
**Alternatif:** En az bir aksiyon tanımlayıp doğrulama ikonunu kontrol edin. |
| **Yanlış Veri Tipi Seçimi** | **Neden kaçınılmalı:** Operatör hata verir veya beklenmedik sonuç doğar.
**Alternatif:** Kaynak veriyi analiz edin, Sayısal/Metin/Tarih-Zaman tipini doğru seçin. |
| **Kontrolsüz Durdur Kullanımı** | **Neden kaçınılmalı:** Tüm istekler yanlışlıkla durdurulabilir, servis kesintisi yaşanır.
**Alternatif:** Durdur aksiyonunu sadece koşul filtresi sonrası uygulayın. |
| **Global Politikayı Direkt Silme** | **Neden kaçınılmalı:** Birden fazla API korumasız kalabilir.
**Alternatif:** Önce deactivate edin veya local politika ile değiştirip sonra silin. |
### Performans İpuçları
| Kriter | Öneri / Etki |
| ------------------------ | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| **Aksiyon Sırası** | **Öneri:** Sık kullanılan ve hafif aksiyonları başa alın.
**Etki:** Gereksiz ağır işlemlerden önce akış sonlandırılabilir. |
| **Dönüşüm Operatörleri** | **Öneri:** Dönüştür operasyonlarını minimal kullanın, gerekiyorsa ayrı politika açın.
**Etki:** CPU yükü azalır, gecikme düşer. |
| **Koşul Filtreleri** | **Öneri:** Query Builder ile dar kapsamlı koşullar yazın.
**Etki:** Politika sadece gerektiğinde çalışır, throughput artar. |
| **Değişken Paylaşımı** | **Öneri:** Sık kullanılan değerleri proje değişkenlerine alın.
**Etki:** Aksiyon içinde tekrar tekrar literal işlem yapılmaz. |
| **JWT İşlemleri** | **Öneri:** JWT claim çıkarmayı sadece ihtiyaç duyulan isteklerle sınırlayın.
**Etki:** Gereksiz parsing maliyeti düşer. |
## Sık Sorulan Sorular (SSS)
| Kategori | Soru | Cevap |
| ------------ | ----------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Genel** | Bu politika hangi tip veriler üzerinde çalışır? | Sayısal, Metin ve Tarih/Zaman veri türleriyle çalışır; operatör seçimi veri tipine göre otomatik filtrelenir. |
| **Genel** | Global mi local mi oluşturmalıyım? | Birden fazla API Proxy'de aynı kural gerekiyorsa global, tek API için özelse local önerilir. |
| **Teknik** | Durdur aksiyonu ne yapar? | Aksiyon zinciri bu noktada durur, özelleştirilmiş hata mesajı döndürülür ve akış sonlanır. |
| **Teknik** | JWT claim çıkarırken hedef değer nasıl setlenir? | Operatör otomatik olarak target value kaynağını Değişken yapar; bir proje değişkeni seçmeniz gerekir. |
| **Kullanım** | Action List boş ise neden uyarı alıyorum? | Politikanın çalışması için en az bir aksiyon zorunludur; uyarı ikonu bunu bildirir. |
| **Kullanım** | XML'den JSON'a dönüşümünde array alanlarını nasıl kontrol ederim? | `xmlToJsonArrayPathList` alanına dizi olması gereken XPath'leri girerek dönüşümde doğru tip elde edersiniz. |